Nhằm giúp người nông dân trong khu vực có thể bơm và sử dụng nguồn nước giếng khoan một cách hiệu quả, tác giả Nguyễn Quang Long – cán bộ điểm Thông tin KH&CN xã Phú Xuân (huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai) đã nghiên cứu, chế tạo thành công bộ trợ lực giá rẻ cho máy bơm.

Anh Nguyễn Quang Long nhận giải ba tại Hội thi sáng tạo kỹ thuật tỉnh Đồng Nai 2016

Việc ứng dụng công nghệ nuôi cá lồng Na Uy với quy trình tiên tiến đảm bảo năng suất cao tại hồ Thác Bà đang mở ra triển vọng phát triển nghề nuôi trồng thủy sản theo hướng sản xuất hàng hoá tập trung cho tỉnh Yên Bái.

Dự án “Xây dựng mô hình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật nuôi thủy sản bằng lồng trên hồ Thác Bà” thuộc chương trình Hỗ trợ ứng dụng và chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ (KH&CN) thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nông thôn, miền núi, vùng dân tộc thiểu số (chương trình Nông thôn - Miền núi) giai đoạn 2016-2025 đã bước đầu thu được kết quả tốt.

Cá lồng được nuôi thả tại hồ Thác Bà. Ảnh: P. Đông

Thư ký quản lý dự án - bà Phạm Thị Đông, Công ty TNHH dịch vụ kỹ thuật nông - lâm - thủy sản TNĐ - cho biết, dự án được thực hiện trong 24 tháng (từ tháng 11/2016 đến tháng 10/2018). Đến nay, dự án đã triển khai được một vụ nuôi cá và đang tiến hành xây dựng các mô hình.

Cụ thể, với mô hình ương nuôi cá giống, 32.000 con cá 21 ngày tuổi đã được tiến hành nuôi tại ao. Mô hình nuôi thương phẩm cá chép lai V1 đã thả được 7.500/15.000 con, kích cỡ 120-150gr/con. Mô hình nuôi thương phẩm cá rô phi đã thả 43.750 con. Mô hình nuôi thương phẩm cá trắm đen đã thả 2.000 con.

Ông Đào Văn Minh - Công ty cổ phần nghiên cứu ứng dụng dịch vụ KHCN T&T, đơn vị tiếp nhận công nghệ và xây dựng các mô hình thuộc dự án - cho biết, công ty đang triển khai nuôi 55 lồng, mỗi lồng 700m3, gồm đủ loại cá diêu hồng, rô phi, trắm đen, chép.

Với công nghệ lồng Na Uy, lồng được thiết kế bằng ống nhựa HDPE, lưới cước dệt và hệ thống phao nổi. Việc sử dụng ống HDPE có ưu thế lớn về sự bền vững của kết cấu lồng, độ bền và vững chắc của lồng, độ tiện lợi của quá trình thao tác.

“Một số lồng cá đã bắt đầu cho thu hoạch cá trắm đen, rô phi, cá chép. Thông qua dự án, các mô hình được hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao công nghệ ương giống cá chép lai V1, cá rô phi đơn tính, cá trắm đen” - ông Minh nói và cho biết, các đơn vị tiếp nhận chuyển giao đã bước đầu làm chủ công nghệ.

Trước khi bắt đầu thả cá, nguồn nước được kiểm tra để đảm bảo an toàn. Thức ăn cho cá là cám kakiu không có chất kích thích tăng trưởng. Để phòng bệnh, hằng tháng cá được cho ăn tỏi. “Do nước hồ chảy liên tục nên rất sạch, giống lại sạch bệnh nên cá rất khỏe mạnh, lớn nhanh” - ông Minh nói.

Hồ Thác Bà có diện tích mặt nước lớn tới hơn 19.000ha, có tiềm năng lớn về khai thác và nuôi trồng thủy sản. Trước đây, hồ có rất nhiều cá với những loài quý như trắm, chép, chiên, lăng, nheo, thiểu gù... Sản lượng khai thác tự nhiên khoảng 10.000-12.000 tấn mỗi năm. Tuy nhiên, theo thời gian, nguồn lợi này cạn kiệt dần. Những năm gần đây, Yên Bái đã thực hiện nhiều giải pháp khôi phục nguồn lợi và phát triển nghề nuôi trồng thuỷ sản ở hồ Thác Bà.

Năm 2009, Công ty cổ phần cá tầm Phương Bắc đã tiến hành nuôi thương phẩm cá tầm bằng lồng lưới công nghệ cao HDPE trên hồ. Cá cho năng suất cao nhưng không cạnh tranh được với cá tầm nhập lậu. Gần đây, một số loài cá mới đã được đưa vào nuôi lồng tại hồ Thác Bà như điêu hồng, lăng, nheo, chiên..., bước đầu đã mang lại hiệu quả. Tuy nhiên, giá cá nheo thời gian qua không ổn định nên người dân gặp khó khăn trong việc tiêu thụ, dẫn đến tình trạng tồn đọng cá thương phẩm, tổn thất lớn về kinh tế.

Chính vì thế, việc đưa ra quy trình ổn định công nghệ nuôi thương phẩm cá chép lai, cá rô phi và cá trắm đen bằng lồng trên hồ chứa được kỳ vọng sẽ trở thành mô hình mẫu để nhân rộng trong tỉnh.

Dự án sẽ góp phần giải quyết vấn đề kinh tế - xã hội cho một bộ phận dân nghèo sống quanh lòng hồ, thay đổi phương thức hoạt động nhằm ổn định cuộc sống của họ để giảm rủi ro và sự lệ thuộc vào thiên nhiên (như khai thác tối đa nguồn thuỷ sản).

Trong quá trình triển khai, dự án sẽ đào tạo, chuyển giao công nghệ ương/nuôi cá chép lai V1, cá rô phi đơn tính và cá trắm đen cho 10 kỹ thuật viên của doanh nghiệp, giúp họ nắm vững và làm chủ công nghệ ương giống (trong ao), nuôi thương phẩm bằng lồng nhựa HDPE. Dự án cũng tập huấn cho 150 chủ hộ nuôi cá lồng tại hồ Thác Bà về công nghệ nuôi cá lồng hồ chứa, đặc biệt là các đối tượng như cá chép lai V1, rô phi đơn tính và trắm đen.

Rau không trồng trên đất, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học, được tưới bằng hệ thống bơm nước mạch ngầm và phun sương tự động. Đó là mô hình trồng rau theo phương pháp thủy canh của Công ty cổ phần Doanh nhân trẻ tỉnh Yên Bái tại thôn Bảo Thịnh, xã Minh Bảo, thành phố Yên Bái.

Đến thăm cơ sở sản xuất rau thủy canh của Công ty cổ phần Doanh nhân trẻ tỉnh Yên Bái khi những sản phẩm rau đầu tiên vừa cho thu hoạch. Đây là mô hình đầu tiên trồng theo công nghệ cao bằng phương pháp thủy canh ở tỉnh Yên Bái.

Nói về cơ duyên đến với rau thủy canh, chị Phạm Thúy Hảo - chủ cơ sở sản xuất cho biết, trong một chuyến đi giao lưu tại Lâm Đồng, Hội Doanh nhân trẻ chúng tôi có dịp tìm hiểu cách trồng rau theo mô hình thủy canh hồi lưu ở đây cho ra sản phẩm rau an toàn, chất lượng. Nhận thấy nhu cầu sử dụng rau sạch của người dân ngày càng cao, tôi cùng một nhóm bạn bè trong Hội đã quyết định đem mô hình này về Yên Bái thử nghiệm. Sau khi tìm hiểu kỹ về mô hình, tháng 6/2017, chị Hảo cùng một số bạn bè trong Hội đã thành lập, mạnh dạn đầu tư gần 1,5 tỷ đồng cho mô hình trồng rau thủy canh trên diện tích gần 2.000 m2.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thăm mô hình trồng rau thủy canh của Công ty cổ phần Doanh nhân trẻ.

Toàn bộ hệ thống bao gồm: khu vực nhà kho, nhà lưới, nhà sơ chế, lưới che, quạt gió, máng thủy canh, hệ thống lọc nước, ống bơm và dẫn nước dinh dưỡng. Dù đã tham khảo nhiều mô hình trồng rau thủy canh của các nhà vườn tỉnh Lâm Đồng, nhưng khi triển khai mô hình chị Hảo gặp không ít khó khăn, nhất là sự chênh lệnh về nhiệt độ, độ ẩm giữa tỉnh Yên Bái với tỉnh Lâm Đồng.

Được sự tư vấn của các nhà vườn ở Lâm Đồng, chị Hảo đã lắp đặt hệ thống phun sương và làm mát, tự động điều chỉnh nhiệt độ phù hợp nhất cho quá trình sinh trưởng của cây. Vừa học tập kinh nghiệm của các chuyên gia, cộng thêm những trải nghiệm thực tế ngay tại vườn, chị Hảo đã nắm rõ về kỹ thuật trồng rau thủy canh.

Đi thăm những "luống rau trên không”, chị Hảo giới thiệu mô hình khá mới mẻ này: thay vì gieo trồng rau trên mặt đất, hạt giống thủy canh sẽ được ươm trong các cốc có chứa chất hữu cơ là xơ dừa đã được xử lý nấm bệnh.

Sau 1 tuần, cây con sẽ được đưa ra cấy trên các ống nhựa có đục lỗ, được nối thành một hệ thống giàn. Bên trong các ống nhựa có chứa dịch thủy canh với thành phần phù hợp được pha với nước, trong đó hoàn toàn không có chất kích thích sinh trưởng hay thuốc trừ sâu bệnh.

Nước tưới cho rau được bơm từ bể chứa lên hệ thống ống tưới sau đó được chảy xuống rồi quay về bể chứa thành một vòng tuần hoàn khép kín. Đặc biệt, người trồng sẽ quản lý đầu vào nguồn dinh dưỡng qua hệ thống máy đo đếm, đồng thời quản lý hiệu quả các loại sâu bệnh.

Hiện nay, cơ sở này đang sản xuất 4 loại rau xà lách và dưa chuột, cà chua.

Theo chị Hảo, một cây rau xà lách từ lúc gieo hạt đến lúc thu hoạch phải đủ 45 ngày, trong đó 15 ngày gieo hạt giống vào các cốc nhựa. Sau khi hạt nảy mầm cho ra máng, sau 30 ngày rau bắt đầu cho thu hoạch. Khi thu hoạch mỗi cây rau có trọng lượng từ 2 - 3kg. Để có giống tốt Công ty nhập các giống chất lượng cao từ Hà Lan, Nhật Bản. Các hạt giống này đều đã được xử lý, khi nhập về chỉ việc cho vào các giá thể cây sẽ tự sinh trưởng và phát triển.

Cũng theo chị Hảo, đặc điểm nổi bật của phương pháp trồng rau thủy canh là có thể trồng nhiều vụ trong năm và trồng trái vụ. Trồng thủy canh không phải sử dụng thuốc trừ sâu và các chất hóa học gây hại cho môi trường nên sản phẩm hoàn toàn sạch, đồng nhất, giàu dinh dưỡng và tươi ngon.

Hiện, sản phẩm rau trồng thủy canh ở thị trường Yên Bái còn khá mới mẻ, do đó lượng rau thành phẩm của Công ty được cung cấp cho các chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch tại Hà Nội. Trong thời gian tới, Công ty sẽ mở rộng thị trường tiêu thụ bằng cách kết nối với các cửa hàng rau sạch trên địa bàn tỉnh để phục vụ người tiêu dùng tại địa phương.

Ông Trần Đức Lâm - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Yên Bái cho biết: "Sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đang mang làn gió mới cho tỉnh, góp phần tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng hiện đại. Chúng tôi sẽ triển khai thêm nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao như mô hình này, giúp nông dân phát triển sản xuất, nâng cao đời sống”.

Theo Báo Yên Bái